E-Ticaretin Göz Ardı Edilen Yükü: İade Ekonomisi Üretimi Aşabiliyor
Günümüzün dijitalleşen dünyasında, tek bir tıklamayla alışveriş yapmanın rahatlığı, beraberinde önemli bir lojistik zorluğu getiriyor: ürün iadeleri. E-ticaretin hızla büyümesiyle birlikte, ‘tek tıkla iade’ konforunun arkasında hem işletmeler hem de gezegenimiz için giderek artan bir maliyet ve çevresel baskı yatıyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla yükselen iade ekonomisinin perde arkasını ve taşıdığı yükü mercek altına aldı.
Tek Bir Ürün İadesinin Maliyet Sarmalı
Dr. Pala’nın değerlendirmelerine göre, birçok durumda bir giysi ürününün iade süreci, o ürünün ilk üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel harcama anlamına geliyor. Bu durum, bazı firmaları iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme noktasına getirebiliyor. Tüketiciler için büyük bir kolaylık olan iade süreçleri, lojistik ağları için karmaşık birer operasyonel probleme dönüşüyor.
Özellikle giyim sektöründe artış gösteren iade oranları, ‘tersine lojistik’ kavramını daha da önemli hale getiriyor. Dr. Pala, basit bir iade işleminin bile, ürünün üretim maliyetini aşabilecek operasyonel yükler ve önemli bir karbon ayak izi yaratarak ciddi çevresel sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor. Bu süreçlerin etkin ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi büyük önem taşıyor.
İadenin Görünmeyen Karbon Ayak İzi
Online alışverişte en sık karşılaşılan iade nedenlerinden biri olan beden uyumsuzluğu, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi bir çevresel kirliliğe sebep olabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘olmazsa geri gönderirim’ rahatlığının yarattığı gizli karbon yükünü şu sözlerle açıklıyor:
“Bir ürün, kargo firmaları aracılığıyla önce toplama merkezlerine, ardından ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınıyor. Sonrasında yeniden paketlenip stoklara alınıyor ve tekrar bir sevkiyata hazırlanıyor. Özellikle moda perakendeciliğinde, bu iade süreci boyunca ürüne düşen karbon salımı, ilk sevkiyattaki emisyonu dahi aşabiliyor. Bu durum, sektörde büyük bir ekolojik baskı oluşturuyor.”
Tüketicinin normal kabul ettiği ‘uymazsa geri gönder’ kararı, aslında görünmeyen büyük bir çevresel maliyet yaratıyor. Bu nedenle, iade süreçlerinin sürdürülebilirlik açısından yeniden gözden geçirilmesi kaçınılmaz hale geliyor. Gazetecik.com.tr olarak, bu önemli konuyu gündeme taşıyarak farkındalık yaratmayı hedefliyoruz.
Çözüm: Stratejik İyileştirme ve Tersine Lojistik Optimizasyonu
Dr. Pala, çözümün stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurgulayarak, “Tersine lojistik süreçlerini dikkatli ve sistematik bir şekilde planlayıp uygulayarak, taşıma optimizasyonu, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesiyle riskleri en aza indirmek mümkün. Doğru yönetilen bir tersine lojistik, hem operasyonel verimliliği artırır hem de sürdürülebilirlik hedeflerimizle tam uyum sağlar,” ifadelerini kullandı. Bu kapsamda, e-ticaret firmalarının iade süreçlerini daha verimli ve çevre dostu hale getirmeleri büyük önem taşıyor.
