Denizli’den Dünya Bilimine: ‘Çameli Pelemiri’ Adıyla Yeni Bir Bitki Türü Keşfedildi
Türkiye’nin zengin biyoçeşitliliği, bilim dünyasına yeni kapılar aralamaya devam ediyor. Denizli’nin doğal güzellikleriyle öne çıkan ilçesi Çameli’den sevindirici bir haber geldi. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında dikkatini çeken ve uzun süren bilimsel incelemelerin ardından yeni bir tür olduğu anlaşılan bitkiye ‘Çameli pelemiri’ adı verildi. Bu önemli keşif, Çameli pelemiri‘nin bilim literatürüne ‘Cephalaria cameliensis’ olarak dahil olmasını sağladı.
Keşfin Perde Arkası: Özverili Çalışmalar Sonucu Ortaya Çıkan Gerçek
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin titiz çalışmaları, bu yeni türün keşfedilmesinde kilit rol oynadı. Yaklaşık iki yıldır süren Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları kapsamında fark edilen bitki, detaylı morfolojik ve moleküler analizlerden geçti. Prof. Dr. Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle anlattı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi.”
Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürütülen morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerden farklılıklarını ortaya koydu. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya’nın gerçekleştirdiği moleküler analizler ise türün genetik olarak da benzersiz olduğunu kanıtladı. Bu kapsamlı bilimsel çalışmanın sonuçları, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak Çameli pelemiri‘nin uluslararası bilim dünyasındaki yerini sağlamlaştırdı.
‘Çameli Pelemiri’ Tehdit Altında: Koruma Çağrısı
Yapılan araştırmalar, ‘Cephalaria cameliensis’in sadece Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerde yaşam sürdüğünü gösteriyor. Türün kendine özgü yaprak ve çiçek özellikleri, onu ‘Cephalaria saldaensis’, ‘Cephalaria dirmilensis’ ve ‘Cephalaria lycica’ gibi yakın akrabalarından ayırıyor. Prof. Dr. Yıldırım, türün geleceği hakkında endişelerini dile getirerek, “Türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgede gözlenen yoğun otlatma baskısı nedeniyle, Çameli pelemiri‘nin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini öneriyoruz.” dedi. Bu uyarı, bitkinin korunması için acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor.
Anadolu’nun Bitki Hazinesi: Türkiye’nin Rolü
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 türe sahip ve Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir alana yayılmış önemli bir bitki grubudur. Türkiye ise bu cins için kritik bir çeşitlenme merkezi konumunda bulunuyor. Yapılan son keşiflerle birlikte Türkiye’deki Cephalaria türü sayısı 49’a, endemik tür sayısı ise 25’e yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun bitki çeşitliliği açısından küresel önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Prof. Dr. Yıldırım, keşfin bilimsel öneminin yanı sıra yerel halkın duyarlılığına da dikkat çekti: “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi.” Çalışmalarına destek veren Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a da teşekkürlerini ileten Prof. Dr. Yıldırım, doğanın saklı güzelliklerini gün yüzüne çıkaran bu tür keşiflerin devam etmesi temennisinde bulundu.
